Tondels

Tondel is elk materiaal dat gemakkelijk brandbaar is; het is de schakel tussen de eerste vonk, vlam of kooltje en het aanmaakhout dat uiteindelijk een vuur zal worden. Er zijn veel materialen die je kunt vinden als je buiten ronddwaalt en die als tondel kunnen worden gebruikt, maar ze vallen grotendeels in een paar categorieën welke ik hieronder behandel, te weten:

 

Natuurlijke tondels:

  • Binnenbast
  • Buitenbast
  • Donzige bloemknopjes
  • Schimmels en
  • Overige natuurlijke tondels

 

Binnenbast

Zoals de naam al zegt bevindt de binnenbast zich onder de buitenbast. Sommige soorten leveren een heel vezelachtig, draderig materiaal dat snel kan worden verzameld.

Zoek naar omgevallen bomen die hun buitenbast beginnen te verliezen. Trek de buitenbast eraf en kijk eronder. Als je een goed exemplaar kunt vinden, kun je er behoorlijk grote stukken en vezelige repen dode, droge bast vanaf trekken.

Je kan de binnenbast ook verzamelen door de vezels van de buitenbast te schrapen (of te trekken) die van rechtopstaand dood hout zijn verwijderd. Ikzelf gebruik een mes om de binnenste schors weg te schrapen van de buitenkant.

Al kan het verzamelen van materiaal van sommige soorten – en van bomen in een minder dan ideale staat – wat lastiger zijn en wat meer tijd kosten.

 

Hierna kan je de vezels uit elkaar te halen met je vingers tot het ‘wollig’ is – wat ook kan is het tussen je handen te wrijven. Dit geeft meer oppervlakte en maakt het gemakkelijker voor de zuurstof om binnen te komen.

Binnenbast is nogal eens vochtig. Maar zolang het niet regent, hoeft er maar een klein beetje wind te staan en de bast zal snel opdrogen als je er hele stukken van in de boom ophangt. Je kunt het ook in je zak of onder je jas/trui stoppen, zodat je lichaamswarmte het kan drogen.

 

De Linde is waarschijnlijk mijn favoriet, het is een inheemse boom in Nederland en komt relatief veel voor. Ceder, kastanje, clematis en populier produceren ook een goede tondel van de schors. Hoewel ze met een vonk zullen ontbranden (soms met heel veel doorzettingsvermogen), gebruik ik graag binnenbast-tondels als een tondelbundel (of nestje) om een ​​kool in vlammen te blazen.

 

Linde bast

 

Buitenbast

De tondel van de buitenbast kan van levende bomen worden verwijderd, echter bij sommige soorten moet je voorzichtig zijn om de boom niet te verwonden. Buitenbast-tondel kunnen worden geoogst van berken, clematis, kamperfoelie en kers. Ik heb gehoord dat haagbeuk ook werkt, maar het is mij nog niet echt gelukt.

 

Berk is mijn absoluut favoriete natuurlijke tondel; de koning onder de tondels. Berk is een heel gewone boom en zonder moeite moet je er een paar kunnen vinden. Niet alleen de buitenste schors brandt goed, ook de afgevallen twijgen van de berk zijn uitstekend aanmaakhout; zoek naar echt dunne paarse twijgen onder of hangend aan berkenbomen en hun buren.

 

Berkenschors

 

Donzige bloemknopjes

In mijn ervaring hebben donsachtige bloemknopjes over het algemeen de neiging om te smeulen in plaats van een fatsoenlijke vlam te produceren die je kunt gebruiken om een ​​vuur aan te steken. Om die reden vind ik dat ze waarschijnlijk het beste kunnen worden gebruikt als in een tondelbundel om een kooltje in vlammen te blazen, vooral als het een beetje vochtig is.

Dit type tondel kan worden verzameld uit clematis, lisdodde, distel, wilgenkruid en wilgen katjes. Mijn favoriet is van rozenbottelwilgenkruid, omdat je het donzige materiaal vermengd met meer houtachtig materiaal, dat een vlam zal produceren.

 

Een nadeel van donzige bloemknopjes is dat ze seizoensgebonden zijn, wat betekent dat ze beperkt verkrijgbaar zijn, hoewel rozenbottelwilgenkruid in de winter aan zijn donzige bloemhoofdjes kan blijven hangen als ze op een relatief beschutte plek staan.

 

Rozenbottelwilgenkruid

 

Schimmels

Er zijn een paar soorten schimmel die als tondel kunnen worden gebruikt. Een die makkelijk te onderscheiden is, is de Kogelhoutskoolzwam (of crampballs). Terwijl de boeken je vertellen om ze op es te zoeken, worden ze ook wel eens op beuken gevonden. Veeg ze om en kijk of ze ‘robuust’ aanvoelen. Als ze hol of zacht aanvoelen, zijn ze waarschijnlijk onbruikbaar. Ze ontwikkelen een kooltje uit een vonk en je kan ze ook goed gebruiken om een ​​vuur van de ene plaats naar de andere te vervoeren.

 

 

Kogelhoutskoolzwam

 

Andere natuurlijke tondels

Hooi, dat gewoon gedroogd gras is, werkt goed als een tondelbundel als je een kooltje of verkoolde katoen gebruikt om het aan te steken.

Kleefkruid ontvangt een een vonk heel goed en vormt een fantastische tondelbundel, hoewel het heel snel wegbrandt. Gedroogde varens nemen een vonk en werken ook als een tondelbundel.

Natuurlijk fatwood ook benoemd te worden, in het kort: met hars verzadigd hout – in een latere blog ga ik hier verder op in.

 

Naast natuurlijke tondels, zijn er ook zeker niet-natuurlijke tondels aan te wijzen. Ook hier zal ik in een andere blog op terugkomen.

 

Aan het einde van dit onderwerp over natuurlijke tondels, wil ik erop wijzen dat wat ik heb beschreven verre van uitputtend is, maar alleen dingen die ik tot nu toe ben tegengekomen tijdens mijn persoonlijke bushcraft-reis.

 

Denk na over de verschillende eigenschappen die ik heb beschreven in plaats van te proberen soorten te onthouden, zodat als u zich in een omgeving bevindt waarmee u niet vertrouwd bent, u toch de materialen kunt vinden die u nodig heeft.

 

En om te herhalen wat ik altijd zeg tijdens cursussen: “Verzamel tondel terwijl je onderweg bent in plaats van pas wanneer je het nodig hebt”.

 

En tot slot, als je iets ziet en je afvraagt ​​of het zal werken als een tondel, geef het een kans – probeer het en wees nieuwsgierig. Werkt het, top! Onthoud het. Werkt het niet, dan heb je weer wat geleerd.

En wat ik dan ook vooral leuk vind, laat het me weten wat je hebt geprobeerd en of het je gelukt is.